Novak Đurić

Pripremila: Mr Violeta Santrač, Veterinarski institut Republike Srpske “Dr Vaso Butozan” Banja Luka

Novak Đurić

Nacionalni projekat “APINET 2013” je inovativni projekat u pčelarstvu finansiran od strane Ministarstva poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske, koji je podržao Savez udruženja pčelara Republike Srpske (SUPRS), a kojeg planira, koordinira i sprovodi Javna ustanova Veterinarski institut Republike Srpske “Dr Vaso Butozan” Banja Luka (VIRSVB). Inicijator projekta je mr Violeta Santrač.

Razvoj naučnoistraživačke i stručne saradnje sa pčelarima sa ciljem podizanja i unapređenja znanja za oblast apikulture kao i poboljšanje kvaliteta proizvoda od pčela namijenjenih javnoj potrošnji u ovom Projektu odvija se kroz mrežu monitoringa deset ispitnih pčelinjaka sa finansijskom vrijednošću u iznosu od odobrenih 20.000 konvertibilnih maraka.

Projekat “APINET 2013” traje godinu dana i u toku tog perioda posmatraće se bitni faktori vezani za pčelarsku praksu, praćenje biomarkera zdravstvenog statusa i ostalih bitnih činilaca koji utiču na razvoj i održivost pčelinje zajednice a napravljen je po modelu projekta koji se već godinama uspješno sprovodi u Italiji.

“APINET 2013” je način dijagnostičkog monitoringa koji u startu ne mijenja ustaljeno pčelarsku praksu koju sprovode pčelari u nadzoru ali po planiranim zadacima verifikuje status stresora na sudbinu i vitalnost zajednice o čemu će se nakon četiri serije uzorkovanja (juli, oktobar, mart, juli) i obrade podataka dobiti mjerljivi i upotrebljivi podaci o biodinamičkom odnosu u pčelinjoj zajednici.

Cilj projekta jeste da kroz znanje i iskustvo u dosadašnjem terenskom i laboratorijskom radu izgradi reprezentativnu mrežu kontrolnih tačaka, pčelinjaka, koji bi se u toku jednogodišnjeg aktivnog nadzora kontrolisali u skladu sa procijenjenim faktorima rizika bitnim za opstanak pčelinje zajednice. Prisutni patogeni i nametnici vrste Apis mellifera će se kontrolisati tokom cijele pčelarske godine, te bi se na osnovu kriterija statističkih metoda i faktora opterećenja po zdravlje pčele mogli kvantificirati na način da postoje sljedivi i uporedivi podaci koji će biti autentični na teritoriji Republike Srpske.

Kompleksnost jačine zajednice, njene vitalnosti  i uslovi sredine mogu se pratiti u toku cijele godine što u osvrtu na način apitehnike na svakom pčelinjaku ima značajno mjesto u izboru “dobre pčelarske prakse”. Dovodeći homeostazu pčelinje zajednice u vezu sa uslovima sredine, klimatskim i agrikulturnim opterećenjima, opterećenjem patogena i nametnika pčelinje zajednice u ovom Projektu prikupiće se podaci koji će višestruko analizirani dati jasniji prikaz problema  u zdarvstvenoj zaštitim pčela a da se pri tome ne utiče na “način pčelarskog postupka”. Ukratko u projektu će se obrađivati značajne oblasti:

  1. Pčele i pčelarska praksa,
  2. Pčele i uslovi sredine i
  3. Pčele eko-genotip: nametnici i bolesti pčela.

Republika Srpska je podijeljena na osam pčelarskih regiona ali je za potrebe ovog programa planirano da se njime pokrije deset kontrolnih tačaka. Izbor pčelara saradnika kao i značajnost regionalnih karakterisitka pčelarenja koje bi mogle imati uticaja na kvalitetniji monitoring organizovan je u dogovoru sa Savezom udruženja pčelara Republike Srpske na sljedeći način:

Redni broj                Opština                                             Pčelar

1.                      Trebinje                                        Milorad Pješčoć

2.                       Gacko                                          Dimitrije Milošević

3.                       Rudo                                            Sveto Koldžić

4.                       Sokolac                                        Danko Stanišić

5.                       Bijeljina                                       Novak Đurić

6.                       Derventa                                      Goran Merčep

7.                       Gradiška                                       Bojan Mirjanić

8.                       Banja Luka                                   Rade Čajić

9.                       Brod                                             Boro Jelić

10.                     Mrkonjić Grad                             Veljko Đukanović

Različiti prikupljeni uzorci (pčele, vosak, med, polen, perga, varoa), biće obrađeni primjenom dijagnostičkih i analitičkih metoda od proteomike i genomike do klasične mikrobiologije i fizičko hemijske analitike.

Očekivani rezultati mogu se svesti na predviđanje poboljšanja aktivnosti vezanih za:

1.Sticanje kompleksnije slike o pokazateljima aktivno prisutnih podataka i parametara koji se mogu dovesti u vezu sa faktorima gubitaka pčelinjih zajednica na teritoriji Republike Srpske kroz analizu faktora rizika;

2.Promjena značaja agro-ekoloških faktora Republike Srpske;

3.Integralniji način procjene uzroka gubitaka u pčelarstvu;

4.Mogućnost preporuke o poboljšanjima apitehnologija i veterinarsko medicinskih aplikacija.

Nadamo se da će planirano biti i ispunjeno. Posebno se zahvaljujemo pčelarima u Projektu koji su volonterno prihvatili da radeći prilično zahtjevne protokole lično doprinesu saznavanju slike prostora i vremena vlastitog pčelarskog iskustva.