Piše: Radivoje Maksimović, predsjednik Saveza udruženja pčelara Republike Srpske

Stop falsifikatima

Savez udruženja pčelara Republike Srpske je tokom 2011. godine zajedno sa Institutom za javno zdravstvo Republike Srpske uradio projekat pod nazivom „Unapređenje proizvodnje i prometa meda u Republici Srpskoj kontrolom kvaliteta i zdravstvene ispravnosti“. Sredstva za finansiranje ovog projekta obezbijedilo je Ministarstvo poljoprivrede, šuamrstva i vodoprivrede Republike Srpske kroz Pravilnik o uslovima i načinu ostvarivanja novčanih podsticaja za razvoj poljoprivrede i sela za 2011. godinu. Nosilac projekta je Institut za javno zdravstvo Republike Srpske Banja Luka, a partner u ovom projektu bila je i Republička veterinarska inspekcija.

Savez udruženja pčelara Republike Srpske obezbijedio je Institutu i Republičkoj veterinarskoj inspekciji uzorkovanje meda preko teritorijalno organizovanih udruženja prema pčelarskim regijama Republike Srpske. Uzorci su dalje preko regionalnih zavoda za javno zdravstvo proslijeđeni u Institut. Ukupno je dostavljeno na analizu 143 uzorka meda sa područja osam pčelarskih regija – Hercegovačke, Gornjedrinske, Romanijske, Birčanske, Sembersko-Majevičke, Dobojske, Krajiške i Potkozarske. Uzorkovanje je izvršeno prema Pravilniku o metodama za kontrolu meda i drugih pčelinjih proizvoda („Službeni glasnik BiH br. 37/09). Uzorci predstavljaju med iz proizvodnje i prometa uzorkovan kako kod članova registrovanih u udruženjima, tako i kod neregistrovanih članova.

Uzorci su analizirani na kvalitet u Službi za sanitarnu hemiju Instituta prema akreditovanim metodama. Projektima su predviđeni i analizirani sljedeći parametri:

  • organoleptička analiza,
  • sadržaj prirodnog inverta,
  • sadržaj ukupnog inverta,
  • sadržaj saharoze,
  • sadržaj vlage,
  • sadržaj materija nerastvorljivih u vodi,
  • električna provodljivost,
  • slobodne kiseline,
  • sadržaj HMF-a,
  • identifikacija vrste polenovih zrna,
  • sadržaj mineralnih materija,
  • ocjena usklađenosti deklaracije originalno pakovanih medova i
  • ocjena kvaliteta na osnovu rezultata ispitivanja.

Ispitivanje zdravstvene ispravnosti meda obuhvatilo je 25 uzoraka meda, čiji kvalitet je uglavnom zadovoljio Pravilnik o medu i drugim pčelinjim proizvodima („Službeni glasnik BiH br. 37/09 i 25/11). Dodatne analize koje su segment zdravstvene ispravnosti vršene su u akreditovanim laboratorijama Instituta za higijenu i tehnologiju mesa Beograd i obuhvatile su analize sljedećih parametara:

  • ostaci sulfonamida,
  • organohlorni pesticidi,
  • organofosforni pesticidi i
  • polihlorovani bifenili.

Analiza rezultata ispitivanja

Kontrola kvaliteta obuhvatila je sve dostavljene uzorke meda i ocijenjeni su prema Pravilniku o medu i drugim pčelinjim proizvodima („Službeni glasnik BiH“ br. 37/09 i 25/11). Od ukupno 143 uzorka ispitanih na kvalitet, nije odgovaralo 35 uzoraka meda, što predstavlja 24 odsto.

Med

Kontrola usklađenosti dekleracije vršena je kod 40 orginalno upakovanih medova prema Pravilniku o opštem deklarisanju i označavanju upakovane hrane („Službeni glasnik BiH“ 87/08) i Pravilniku o medu i drugim pčelinjim proizvodima („Službeni glasnik BiH“ br. 37/09 i 25/11). Kontrolom je ustanovljeno da ni jedna deklaracija nije u skladu sa navedenim propisima.

Najveći broj uzoraka koji nisu zadovoljili zahtjeve kvaliteta su medovi kod kojih je električna provodljivost viša ili niža od referentne vrijednosti za naznačenu vrstu meda. Od ukupno 35 uzoraka meda, čiji kvalitet nije odgovarao, kod 18 medova vrijednost električne provodljivosti nije bila u granicama referentne vrijednosti, što čini visokih 51,4 odsto neispravnih zbog ovog parametra. Ovo se moglo izbjeći pravilnim svrstavanjem meda prema porijeklu, čime bi kvalitet meda bio ocijenjen odgovarajućim prema propisima.

 

Zaključak

 

Rezultati analiza dati u projektu potvrđuju da se na području Republike Srpske proizvodi veliki broj različitih vrsta meda zahvaljujući raznovrsnosti medonosnog i ljekovitog bilja, povoljnom geografskom položaju i klimatskim uslovima te da ova vrsta proizvodnje predstavlja veliki potencijal Republike Srpske i zaslužuje veliku posvećenost nadležnih institucija. Takođe, rezultati pokazuju da su medovi izuzetnog kvaliteta i da treba pristupiti procesu utvrđivanja geografskog porijekla i potvrdi autohtonosti pojedinih vrsta meda.

Ispitivanja ukazuju na prisustvo falsifikata i patvorina, a stvarna zastupljenost na tržištu treba tek biti predmet analize i to u najskorije vrijeme kako bi se ta pojava spriječila. Rezultati ukazuju da je neophodan pojačani nadzor nad ovom vrstom proizvodnje, kako u proizvodnji tako i u prometu.

Prikazani rezultati ispitivanja su dobra osnova za nastavak istraživanja, poređenja, te dodatnih istraživanja, koji nisu bili obuhvaćeni prikazanim, a sve u svrhu razvoja ove grane poljoprivrede, obezbjeđenja zdrave hrane i ostvarenja viškova za izvoz.

Savez udruženja pčelara RS se obratio Ministarstvu poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede RS da pomogne oko finansiranja super analiza, kako bi se provjerili sumnjivi uzorci meda. Osnovni cilj jeste da se distributeri patvorenog meda sankcionišu, što je u nadležnosti inspekcija Republike Srpske. Tokom 2012. godine planiramo realizaciju sličnog projekta. Akcenat bi bio na ispitivanju meda na pijacama, punktovima, prodavnicama, marketima. Savez udruženja pčelara Republike Srpske će zatražiti podršku Ministarstva poljoprivrede, šumarstva i vodorpivrede Republike Srpske, Instituta za javno zdravlje i inspekcijskih službi da se brzo interveniše na zahtjev pčelara, kupaca i Saveza udruženja pčelara RS. Na ovaj način sačuvaćemo zdravlje stanovništva Republike Srpske, a pčelari Republike Srpske će bez problema moći da prodaju svoj kvalitetan med.