Mr Goran Mirjanić

Piše: Mr Goran Mirjanić, Poljoprivredni fakultet Banja Luka

Mr Goran Mirjanić

Danas pčelarimo sa nekoliko vrsta košnica i pri tome koristimo tehnologiju pčelarenja, onu koja nam se određenog momenta učini kao najprikladnija i dosta efikasna. Sama tehnologija pčelarenja treba da je jednostavna, efikasna i sa što manje apitehničkih zahvata.

Pčelari, u želji za ostvarivanje visokih prinosa, zanemaruju, ovog momenta nekoliko osnovnih parametara, koji karakterišu savremenu tehnologiju pčelarenja:

1.     biološke mjere borbe protiv štetočina pčela (varoa),

2.     nivo rezidua u pčelinjem vosku,

3.     kvalitetna ishrana pčela,

4.     marketing u pčelarstvu.

Zanemarujući i jedan od gore navedenih pokazatelja, dovodi se u pitanje i kvalitet pčelinjih proizvoda i zdravstveno stanje proizvodnih društava. U pogledu bioloških metoda u borbi protiv pčelinjih štetočina, u evropskim razmjerama, ističu se okviri građevnjaci, trutovske klopke i vještačko razrojavanje proizvodnih društava. Takođe, nezaobilazna je upotreba i organskih kiselina, kao i upotreba timola.

Posmatrajući ovaj vid borbe protiv varoe i drugih pčelinjih štetočina i bolesti, može se zaključiti da se čovjek, iako u 21. vijeku, polako vraća na početak pčelarenja i pri tome veoma uvažavajući biološke osnove medonosne pčele. Tu se posebno misli na njen fiziološki rast i razvoj, kako kao individue, tako i kao cjelokupnog socijalnog društva. Prekomjernom upotrebom raznih dozvoljenih i ne- dozvoljenih  sredstava i lijekova (antibiotika i sl.) u zdravstvenoj zaštiti pčela, došlo je do zagađenja voska u košnici, do tog nivoa, da danas i slabije opremljene laboratorije mogu sa visokom sigurnošću utvrditi prisustvo ovih štetnih materija u vosku, a time i u medu. Jedan od načina kako riješiti ovaj problem je i razdvojeno topljenje voska  iz medišta od voska iz plodišta, pod uslovom da medište nije bilo postavljeno u vrijeme tretiranja. Takođe, za preporuku je imati i malu ručnu ili sličnu presu za proizvodnju satne osnove, koja bi poslužila za izgradnju satne osnove, kojoj bi sirovina bio vosak iz medišta. U želji da postigne visoke proizvodne rezultate, pčelar često i pretjera u tim svojim nastojanjima, pri čemu remeti biološku ravnotežu u košnici. Primjer za to je nekvalitetna i prekomjerna prihrana pčelinjih društava, sa šećernim sirupom i pogačama. U našim istraživanjima utvrdili smo, da svako invertovanje šećera, i sa kiselinama i sa enzimom invertazom, potpomaže pčeli u preradi hrane i istu veoma brzo lageruje u saće. S druge strane, klasičnim spravljanjem šećernog sirupa, bez invertovanja, pčele se fiziološki iscrpljuju, troše svoje masne naslage i time bitno skraćuju život. Još jedna opasnost za pčele jeste činjenica da se iste hrane (sirupom ili pogačom) duboko u jesen, što znači da ovu vrstu hrane treba da prerade zimske pčele, koje imaju drugi zadatak, a to je da produže vrstu. Prilikom spravljanja hrane za pčele, uz upotrebu kiseline, treba obratiti pažnju i na rN vrijednost gotove hrane, jer ova vrijednost može da govori o kvalitetu hrane i ne bi trebala da je ispod 3 – 3,5. U posljednje vrijeme, na evropskom tržištu se pojavio i šećerno-kukuruzni sirup sa povećanim učešćem glukoze. Dosadašnja istraživanja ukazuju da bi ovaj sirup mogao biti zamjena za gore navedene vrste pčelinje hrane, pod uslovom da su količine spravljenog sirupa relativno svježe. Tržišne prilike ukazuju da osim nelojalne konkurencije, pčelare opterećuje činjenica da se viškovi proizvoda i dalje prodaju kroz maloprodajne tokove, a iste opterećuje nezavidna ekonomska situacija stanovništva. U prošlosti se trgovalo u vidu trampe, pa se za oku meda moglo dobiti 1,3 kg pršuta ili 1,5 l rakije. Unutar državnog pčelarskog saveza mora da postoji jedinstven stav o marketingu u pčelarstvu, a on se ogleda u internoj kontroli kvaliteta pčelinjih prozvoda  (primjer Pčelarskog saveza u Njemačkoj – vlastita laboratorija za kontrolu pčelinjih prozvoda). Kada se kvalitet ujednači, preostali dio posla se sastoji u kreiranju zajedničke ambalaže i etikete za članove saveza. Na ovaj način, gotov pčelinji proizvod će biti prepoznatljiv  za kupca, kao prirodan i domaći proizvod, što je i cilj uspješnog marketinškog nastupa na tržištu  svakog proizvođača.