Mirjana Srdić

Mirjana Srdić

Piše: Mirjana Srdić, dipl. inž. tehnologije, načelnik službe za sanitarnu hemiju Instituta za javno zdravstvo Republike Srpske

Med i drugi proizvodi od pčela su hrana, dodatak hrani, pomoćno ljekovito sredstvo i kao takvi najčešće namijenjeni najosjetljivijoj populaciji, djece, starih i iznemoglih osoba, rekonvalescenata, sportista kao i zdravih ljudi. Ispitivanja meda i drugih proizvoda od pčela vrši se u cilju obezbjeđenja za zdravlje sigurnog proizvoda, sprečavanje stavljanja na tržište patvorenih proizvoda i konačno podizanje kvaliteta i bezbjednosti proizvoda, što je osnovni preduslov za otvaranje puta “cvjetnom zlatu” u zemlje regiona i dalje.

Med kao i druga hrana, su u domenu ispitivanja kvaliteta i zdravstvene ispravnosti koje obavlja Institut za javno zdravstvo Republike Srpske. Laboratorije Instituta su akreditovane prema najvišem standardu BAS EN ISO 17025, u okviru kojeg su akreditovane metode za analizu meda. Kompetentnost u oblasti ispitivanja meda i proizvoda od meda je potvrđena u međulaboratorijskim uporednim ispitivanjima u okruženju i u Evropi.

Sve analize se vrše prema važećim zakonskim propisima koji su u upotrebi u Republici Srpskoj i nekih koji su preuzeti iz Bosne i Hercegovine.

Iako smo u dosadašnjem radu uspjevali ustanoviti neispravnost meda i neusklađenost sa propisima, možemo reći da stvarnog interesa za ovu oblast nije bilo od strane nadležnih organa iskazanih prema Institutu, iako su od pčelara uvijek dolazile inicijative u vidu zahtjeva da se nešto mora učiniti na polju sprečavanja stavljanja na tržište patvorenih proizvoda. Takvi proizvodi su se mogli lakše naći na tržištu, što je donekle “razumljivo” jer takav proizvod je jeftin, najčešće bez kontaminenata, homogen, tečne konzistencije i dr.  Postojala je stalna sumnja da je vršena analiza na kvalitet i zdravstvenu ispravnost, posebno kod uvoznih medova, koji se stavljaju na tržište.

Nekako u isto vrijeme ove godine, zahvaljujući planiranim aktivnostima Ministarstva poljoprivrede, Instituta za javno zdravstvo i Saveza udruženja pčelara Republike Srpske, formira se ideja da se mora hitno pristupiti zajedničkim akcijama u cilju uređivanja ove veoma značajne oblasti.

Prvi korak je učinjen izradom programa za odobravanje sredstava za opremanje hemijskog laboratorija Instituta (Učešće u nabavci atomskog apsorpcionog spektrofotometra za određivanje ostatka teških metala) a drugi koji je u toku pod nazivom “Unapređenje proizvodnje i prometa meda u Republici Srpskoj kontrolom kvaliteta i zdravstvene ispravnosti”, koji su finansirani od Ministarstva poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske.

Projekat “Unapređenje proizvodnje i prometa meda u Republici Srpskoj kontrolom kvaliteta i zdravstvene ispravnosti” je pripremljen i sprovodi se zajedno sa Savezom udruženja pčelara Republike Srpske koji je  obezbjedio Instititu i Republičkoj veterinarskoj inspekciji uzorkovanje meda preko teritorijalno organizovanih pčelarskih regija. Uzorci su dalje preko regionalnih zavoda za javno zdravstvo prosleđeni u Institut.

Laboratorije Instituta pripremaju u sklopu ovog programa obuku visoko specijalizovanog osoblja u oblasti ispitivanja kontaminenata u hrani (pesticidi i antibiotici), dok se već vrše analize na teške metale i mikotoksine.

Uzorci meda se trenutnom analiziraju, krajem novembra mjeseca će dogovoreni broj uzoraka biti proslijeđen kod podugovarača radi ispitivanja rezidua pesticide i antibiotika. Po završetku nalaza  rezultati ispitivanja će biti obrađeni, klasifikovani i u formi izvještaja proslijeđeni svim partnerima ovog programa.

Rezultati koji se očekuju:

* Incijativa za početak selekcije proizvođača meda u Republici (udruženje pčel.).

* Podraška popunjavanju registra proizvođača meda u Republici (nadležno ministarstvo).

* Osnova za planiranje godišnjeg nadzora nad proizvodnjom i prometom ove vrste proizvoda (nadležne inspekcije).

* Edukacije pčelara iz oblasti svrstavanja meda u odnosu na nove zakonske propise, pripreme za procedure utvrđivanja sortnosti i autohtonosti meda.

* Osposobljavanje laboratorija Instituta za uvođenje i razvoj metoda analiza pesticide i antibiotika za što posjeduje svu infrastrukturu.

* Stimulisanje i pomoć proizvođačima a obeshrabljivanje falsifikatora.

* Postizanje realne otkupne cijene meda.

* Stvaranje baze za ukrupnjavanje ovog sketora kao podsticaj za razvoj prerađivačkih kapaciteta.

* Konačan i veoma važan cilj spremnost kako od strane poizvođača da proizvedu visoko kvalitetan proizvod tako i razvoj Instituta da to i verifikuje.

U ovom veoma teškom vremenu i nova pošast još nedovoljno razjašnjenog nestanka pčela u cijelom svijetu stavlja pred nas moralnu obavezu da ovim kako vrijednim organizmima tako i respektabilnim proizođačima u velikoj mjeri i u punom rasploživom kapacitetu budemo od pomoći i na usluzi.