Violeta Santrač

Rezultati prve godine aktivnog nadzora nad američkom gnjiloćom

Piše: Violeta SANTRAČ, Veterinarski institut “Dr Vaso Butozan” Banja Luka

Violeta Santrač

Projekat kontrole zarazne bolesti pčelinjeg legla, kroz aktivan nadzor nad proizvodnim zajednicama, laborartorijskom analizom uzoraka meda, Veterinarski institut RS “Dr Vaso Butozan” je ostvario kroz saradnju sa Ministarstvom poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede RS i Savezom udruženja pčelara Republike Srpske.  Program je dio strategije rane dijagnostike američke gnjiloće primjenom bakteriološke analize za dokaz spora iz uzoraka meda iz plodišta prije nego što se u košnici razviju klinički simptomi bolesti u periodu 2009-2019. Rezultati Programa za 2010. pokazali su opravdanost preventivnih procedura u kontroli bolesti pčela a otkrivena nova žarišta bolesti i potrebu nastavka planirane Strategije.

Rana dijagnostika američke gnjiloće je preventivan način sprovođenja kontrole bolesti primjenom bakterioloških analiza za dokaz spora iz uzoraka meda, prije no što se u košnici razviju klinički simptomi bolesti. Rana dijagnostika američke gnjiloće je opravdana i prihvaćena metoda aktivnog nadzora kojom se unaprijed na osnovu broja dokazanih spora u svakoj košnici može predvidjeti zdravstveni status iste sa ciljem preventivnog postupka sprečavanja razvoja kliničke slike mnogo prije no zajednica zaista bude osuđena na uginuće. Metoda je naučno zasnovana i prihvaćena u kontrlonim nadzorima bolesti zemalja Evropske unije. BiH, RS je prva zemlja u regionu bivše države koja je ovu metodu usvojila u okviru inovativnih programa sa ciljem da u nastavku, slijedećih godina, metoda bude okosnica u efikasnoj kontroli američke gnjiloće. Laboratorijski nalazi u validnom vremenu važenja bili bi jako pouzdan dokaz zdravstvenog statusa košnice što bi bio dobar put u kontroli zdravstvene zaštite pčela koje su u sistemu selećeg pčelarenja. Ova mjera laboraorijske kontrole u prvoju godini bila je dobrovoljna  za sve pčelare koji su željeli iskontrolisati zdravstveni status svoga pčelinjaka.

Rezultati u prvoj godini rane dijagnostike:

1.      Prvi uzorak u laboratroriju primljen 23.03.2010. a protokol zatvoren sa uzorkom od 27.10.2010.

2.      U toku tog perioda obrađeno je 1.485 uzoraka što je prevedeno u broj košnica pod kontrolom bilo 3.775 košnica sa teritoria 30 opština RS.

3.      Na osnovu izvještaja o subvencijama u RS ima 120.000 pčelinjih zajednica i 1.870 pčelara koji su subvencionisani. Na osnovu toga u projekat je bilo uključeno 3.775 uzoraka košnica što je 3,14 odsto kontrolisane populacije pčelinjih zajednica.

4.      Dokazano je ranom dijagnostikom da postoji pozitivan nalaz spora u 169 uzoraka  (11,38%) što u odnsou na dostavljeni broj košnica iznosi 4,4% pozitivnih nalaza.

5.      Pozitivna žarišta utvrđena su na teritorijama 21 opštine (70% u odnosu na ukupan broj opština koje su dostavljale uzorke).

6.      Od 46 pčelara njih 6 (13%) ponovilo je dostavu uzorka iz žarišta.

7.      Broj pozitivnih košnica u žarištu kretao se u opsegu od 1 do maksimalno 26.