Jedan od 54 geografski zaštićena proizvoda iz Srbije

Povodom jedne informacije iz Agencije za bezbijednost hrane Bosne i Hercegovine

Jedan od 54 proizvoda sa zaštićenim geografskim porijeklom u Srbiji

Čak 22 opštine iz Republike Srpske dostavile su prijedloge svojih proizvoda koji bi trebalo da budu zaštićeni. Ovaj podatak je saopštila Agencija za bezbijednost hrane Bosne i Hercegovine i on u značajnoj mjeri ilustruje marketinški pristup naše privrede zaštiti autohtonih proizvoda. Među proizvodima koji se žele zaštiti nalazi se i med.

Tako je opština Sokolac tražila da se zaštiti livadski med proizveden na području ove lokalne zajednice. Odavno se čuje da pčele na Romanijskom platou sakupljaju nektar sa ljekovitog bilja  i da na tom području nema baš nikakvih zagađivača pa med sa tih terena ima posebna svojstva.

Opština Kostajnica traži da se zaštiti kestenov med. Na tom području se velike površine pod ovim medonosnim drvećem pa je takav zahtjev sasvim razumljiv i opravdan.

Opština Foča je zatražila da se zaštiti med kao prozvod ne navodeći konkretno medonosno bilje sa kojeg je stigao nekatar od kojeg je med proizveden.

Međutim, u Republici Srpskoj ne postoji nijedan brendirani proizvod. No, mnogo je proizvoda koji svojim kvalitetom zaslužuju da postanu brend. Zato se pojavljuju surogati, od čega nisu imune ni druge zemlje, uključujući i one iz Evropske unije. Da bi se to spriječilo,  potrebno je imati bazu podataka svih prehrambenih prozvoda, koji imaju posebne karakteristike. Jer, brend se ne registruje, niti zaštićuje, on se stvara vremenom. A ako govorimo o zaštićenim proizvodima, onda to ima posebnu ekonomsku dimenziju, koja pored više cijene i boljeg plasmana obezbjeđuje i veću konkurentnost na tržištu.

Istini za volju, neki pojedinci upotrebljavaju riječ “brend” i gdje treba i gdje ne treba. Ekonomska nauka kaže da pojam “brend” potrošača asocira na određena svojstva i karalteristike proizvoda, koji su neophodni za zadovljavanje njegovih potreba. Ova svojstva koriste se za reklamiranje i pokretanje proizvoda.

Pošto proizvođači u cijenom svijetu postaju prefinjeniji, a konkurenti imaju mogućnost kopiranja uspješnih proizvoda na tržištu, nije dovoljno imati samo proizvode sa posebnim prednostima. Zato je neophodno izgraditi takve prednosti, koje ne mogu biti kopirane od strane konkurenta, a koje odgovaraju potrebama cijelog auditorijuma.

Sa pčelarskim prozvodima je posebna priča. Jer, na tržištu se u značajnim količinama (o procentu se samo može nagađati) pojavljuje falsifikovani med i pošteni pčelari su u neravnopravnom položaju sa onima koji se bave nedozvoljenim poslovima.

Da bi određeni med dobio oznaku geografskog porijekla mora da potiče iz određenog lokaliteta, regiona ili izuzetno zemlje kao i da ima specifičan kvalitet, ugled i druga obilježja koja se pripisuju njegovom geografskom porijeklu.

– Zaštita geografskog porijekla ostvaruje se provođenjem odgovarajućeg postupka registracije oznake koju provodi za to nadležno tijelo. Za razliku od ostalih oblika intelektualnog vlasništva kao što su patent, žig i industrijski dizajn, pravni sistem koji reguliše ovu oblast može se znatno razlikovati od države do države – ističe dr Zoran Đerić, zamjeniik direktora Agencije za sigurnost hrane Bosne i Hercegovine.

Po njegovim riječima, na nivou Evropske unije od 1992. do sredine 2008. godine zaštićeno je 760 naziva poljoprivrednih i prehrambenih proizvoda od čega 429 naziva oznakom originalnosti, 315 naziva oznakom geografskog porijekla i 16 naziva oznakom tradicionalnog ugleda. U Italiji je 158 zaštićenih naziva proizvoda, u Francuskoj 154, Portugaliji 106, Španiji 104, Grčkoj 84, Njemačkoj 67…

Kašnjenje za drugim zemljama je očigledno. Ali, dobro je da se o ovome počelo bar govoriti.